Erfgoed   

Middeleeuws waterslot en historisch erfgoed in Steenokkerzeel

Laatmiddeleeuws waterslot met gelaagde geschiedenis

Kasteel Ter Ham is een historisch waterslot in Steenokkerzeel dat teruggaat tot de 13e eeuw. Het huidige kasteel werd rond 1500 gebouwd in opdracht van Filips III Hinckaert, nadat hij het domein had verworven van de familie Van Lannoy. Hij liet het oude stenen kasteel slopen en vervangen door een nieuwe waterburcht, omgeven door grote vijvers en twee ophaalbruggen. Het ontwerp werd deels geïnspireerd door het kasteel van Laarne en kreeg een donjonachtig karakter met groot zadeldak, kantelen en kegelvormige torenspits.

De site kent een oudere voorgeschiedenis: al in de 8ste eeuw was hier een Frankische versterkte hofstede. In de 12de eeuw verrees een eerste stenen burcht, waarvan vier torens vandaag geïntegreerd zijn in de bijgebouwen rond het kasteel.

Eigenaars en verbouwingen

Doorheen de eeuwen wisselde Ter Ham meermaals van eigenaar, onder meer de families Van Hamme, Brandenburg, Cotereau, Salm, Groesbeek en De Croix. Het kasteel kende verschillende verbouwingen en restauraties, vooral in de 18e en 20e eeuw.

20ste eeuw: Zita, oorlogsschade en herstel

In 1929 werd het kasteel verhuurd aan keizerin Zita van Bourbon‑Parma en haar gezin. Zij verbleven er tot mei 1940. In 1943 liep het gebouw zware oorlogsschade op. Het imposante dak en delen van de bovenverdieping gingen verloren.

Van gemeente naar Vlaamse overheid

In 1955 kwam het domein in handen van de gemeente Steenokkerzeel, maar onderhoud bleek niet haalbaar. In 1964 werd het kasteel eigendom van de overheid, die het liet restaureren en inrichten als conferentieoord. Sinds 2014 is het in erfpacht gegeven aan Optimum C, expertisecentrum in ouderenzorg.

Recente ontwikkelingen

In de onmiddellijke nabijheid, op de plaats van de oude kasteelhoeve, werden vanaf 2018 twintig nieuwbouwwoningen opgetrokken.

Bronnen

• Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kasteel_ter_HamWikipedia – Kasteel ter Ham
• Bron: https://www.steenokkerzeel.be/producten/detail/1588/kasteel-ter-hamGemeente Steenokkerzeel – Kasteel Ter Ham
• Bron: https://www.castles.nl/ham-castleCastles.nl – Ham Castle