Volg ons op Hoplr
Romaanse vieringtoren, stucplafond van Hansche en beschermd dorpsgezicht
Romaanse vieringtoren, stucplafond van Hansche en beschermd dorpsgezicht
Langs de oude Romeinse verbindingswegen ontstonden nederzettingen die uitgroeiden tot parochies. Tot vóór het jaar 1000 was er voor Perk en Peutie slechts één kapel aan de Sint‑Martinusberg (Krekelenhoek). Nadien verrees in Perk een kapel gewijd aan Onze‑Lieve‑Vrouw, de voorloper van de huidige Sint‑Niklaaskerk. De romaanse onderbouw van de vieringtoren is nog zichtbaar en vertoont gelijkenissen met Humelgem en Kwerps. Achter het grafmonument van kardinaal Goossens is een dichtgemetselde toegang tot de oude kapel te zien.
De vieringtoren is een voorbeeld van Schelde‑romaans: massieve muren, rondboogvensters en versierde kolommetjes. De toren dateert uit de 12de eeuw en kreeg later een slanke, ingesnoerde naaldspits. De muren zijn tot circa 1,5 meter dik en de galmgaten zijn opvallend sierlijk uitgewerkt.
Door de eeuwen heen onderging de kerk meerdere aanpassingen. Aanvankelijk had ze de vorm van een Latijns kruis; tijdens de romaanse periode werden schip en koor vergroot. In de 14de eeuw kwam een gotisch koor met drie vensters, in de 16de eeuw volgden de dwarsbeuken. In 1853 werden twee neogotische zijbeuken in rode baksteen toegevoegd, waardoor de oorspronkelijke kruisvorm verdween en het contrast met de zandsteen zichtbaar bleef.
Stucwerk van Jan Christiaen Hansche (1668–1670)
In het interieur bevindt zich een monumentaal stucplafond van de stucwerkkunstenaar Hansche, met voorstellingen van Onze‑Lieve‑Vrouw, Sint‑Niklaas en de vier evangelisten. Het behoort tot de sleutelstukken van de 17de‑eeuwse kerkdecoratie in de regio.
Verder bevat de kerk een 17de‑eeuws schilderij van de Heilige Familie, een werk van David Teniers II (“Onze‑Lieve‑Vrouw en Sint‑Dominicus”), barokke zijaltaren en biechtstoelen, en het Lodewijk XIV‑doksaal met het Dillensorgel (1716) van Carolus Dillens.
Oorspronkelijk lag het kerkhof rond de kerk en stond er een toegangshek. Een portaal in renaissancestijl werd bij verbouwingen aan het kasteel overgebracht naar de kerk. Links van dat portaal bevindt zich een arduinen gedenksteen met het wapenschild van baron Frederik de Marselaer, die hier begraven ligt. In de linkerzijbeuk staat de arduinen grafsteen van Isabella de Fren, tweede echtgenote van David Teniers II. Of Teniers zelf hier begraven werd, blijft onbevestigd.
De Sint‑Niklaaskerk is sinds 1938 gedeeltelijk en sinds 1974 volledig beschermd als monument en maakt sinds 1981 deel uit van het beschermd dorpsgezicht “Dorpskom Perk”.
Bronnen